أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)
552
تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")
اشاره كرديم كه امير ترك را طواف مىداد و توانست فرصت را براى وى جهت دستگيرى امير مكه فراهم سازد و اين بعد از آن بود كه وى توانست امير مكه را به خانهء خود كه خارج از شهر مكه بود بكشاند و در آنجا او را دستگير كند . از محمد المياس در ميان قضات مكه يا عالمان اين شهر نامى برده نشده است ، اما با توجه به اعتماد امير ترك بر وى در جهت فريب امير مكه ، قاعدتاً بايد از شخصيتهاى شهر باشد . بدين ترتيب مىتوانيم حدس بزنيم كه كار مطوّفى از قضات به شخصيتهاى مكه رسيده و طبعاً آنان مىبايست از افراد آشناى با فقه باشند . وضعيت علمى مكه در اين دوره دانش و آموزش همچنان در اختيار خاندانهايى بود كه در اين مسأله سابقه و تخصّص داشتند . در شرح دورهء مماليك گذشت كه آل ظهيره و آل نويرى تا اواخر قرن نهم خاندانهاى شاخص علمى مكه بودند . در قرن دهم و با گسترش فتوحات عثمانىها و شمول نفوذشان در حرمين ، بار ديگر باب هجرت به مكه باز شد و راه رسيدن به مكه از نقاط مختلف جهان اسلام در مقايسه با دورهء قبل بيشتر فراهم گشت . در اين وقت ، مجاوران زيادتر شدند و دستههاى مختلفى از آنان به مكه آمدند . برخى براى عبادت و زهدورزى و برخى براى خزيدن در تكايا براى مفت خوارى و برخى هم براى كسب و كار در شهرى كه تصوّر مىشد به روى آنان گشوده است ، به اين شهر آمدند . عالمانى هم بودند كه در پى كسب لذت مجاورت بيت اللَّه الحرام بوده و علاقهمند بودند تا دانش خويش را در آنجا بگسترند . اين دسته بودند كه كار تعليم را در اين شهر در اوائل دورهء عثمانى رونق بخشيدند و توانستند در مشاركت با علمايى كه از اهالى مكه بودند ، نام خاندانهاى تازهاى را به خاندانهاى اهل علم پيشين بيفزايند . از جملهء خاندانهايى كه در اين دوره شهرت يافتند ، آل طبرى بودند كه مشايخى چند از ميان آنان شهرت يافتند از جمله : ابو الخير محمد ابى السعادات ، ابراهيم بن ابى اليمن ، محمد بن ابى اليمن ، احمد ابن عبداللَّه بن يحيى ، رضى بن يحيى ، محمد بن يحيى ، عبدالقادر بن محمد ، عبدالرحمن ابن محمد ، زين العابدين بن عبدالقادر ، على بن عبدالقادر ، عبداللَّه بن محمد ، فضلاللَّه بن